Η Ελλάδα δεν τελειώνει στα γεωγραφικά της σύνορα. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας στην απογραφή του 2021 ήταν 10.482.487 κάτοικοι.
Από την άλλη πλευρά, η Βουλή των Ελλήνων κάνει λόγο για περίπου 7 εκατομμύρια Έλληνες της διασποράς σε περίπου 140 χώρες, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει ότι η ελληνική διασπορά αριθμεί εκατομμύρια ομογενείς σε περισσότερες από 80 χώρες.
Το βασικό πρόβλημα είναι μεθοδολογικό: άλλος αριθμός προκύπτει αν μετρηθούν μόνο οι Έλληνες πολίτες, άλλος αν μετρηθούν οι γεννημένοι στην Ελλάδα, και άλλος αν υπολογιστούν όλοι όσοι δηλώνουν ελληνική καταγωγή, ακόμη και δεύτερης ή τρίτης γενιάς. Γι’ αυτό οι παρακάτω αριθμοί πρέπει να διαβαστούν ως τεκμηριωμένες προσεγγίσεις και όχι ως απόλυτη απογραφή.
Οι μεγάλοι πυλώνες του παγκόσμιου Ελληνισμού
Η μεγαλύτερη ελληνική παρουσία εκτός Ελλάδας εντοπίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Αυστραλία, στον Καναδά, στη Γερμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Κύπρο και στην Αλβανία. Οι ΗΠΑ έχουν περίπου 1,2 εκατομμύρια άτομα που δηλώνουν ελληνική καταγωγή σε απογραφικά στοιχεία, ενώ ευρύτερες κοινοτικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό ακόμη και στα 3 εκατομμύρια.
Στην Αυστραλία, η απογραφή του 2021 κατέγραψε 424.750 άτομα ελληνικής καταγωγής και 92.314 γεννημένους στην Ελλάδα, ενώ οι ευρύτερες εκτιμήσεις της ομογένειας συχνά τοποθετούν τον ελληνοαυστραλιανό πληθυσμό κοντά στις 600.000–700.000.
Κατάλογος ανά χώρα
ΧώραΈλληνες / άτομα ελληνικής καταγωγής περίπουΕλλάδα10.482.487 κάτοικοιΗΠΑ1.200.000 επίσημα με ελληνική καταγωγή, έως 3.000.000 ευρύτερες εκτιμήσειςΚύπροςπερίπου 900.000–1.150.000 Ελληνοκύπριοι / ελληνικός πληθυσμόςΑυστραλία424.750 απογραφικά, έως 600.000–700.000 εκτιμήσειςΚαναδάς262.140 απογραφικά, έως 350.000+ εκτιμήσειςΓερμανίαπερίπου 320.000–370.000, με ευρύτερες εκτιμήσεις έως 450.000Ηνωμένο Βασίλειοπερίπου 300.000–400.000Αλβανίαπερίπου 200.000–300.000 εθνικά Έλληνες, ανάλογα με την πηγήΟυκρανίαπερίπου 90.000–100.000 ιστορικά, με αβεβαιότητα λόγω πολέμουΡωσίαπερίπου 35.000 απογραφικά, έως 100.000+ με ευρύτερη καταγωγήΝότια Αφρικήπερίπου 35.000–120.000, ανάλογα με τη γενιά και τη μέθοδοΓαλλίαπερίπου 35.000–80.000Βραζιλίαπερίπου 50.000, με ορισμένες εκτιμήσεις έως 100.000Αργεντινήπερίπου 30.000–50.000Σουηδίαπερίπου 35.000 ελληνικής προέλευσηςΟλλανδίαπερίπου 37.000 με ελληνικό μεταναστευτικό υπόβαθροΒέλγιοπερίπου 25.000–50.000Ιταλίαπερίπου 20.000–30.000Ελβετίαπερίπου 11.000–20.000Καζακστάνπερίπου 9.000–30.000Γεωργίαπερίπου 15.000–20.000Ρουμανίαπερίπου 15.000Ισραήλπερίπου 10.000–15.000Χιλήπερίπου 9.000–12.000Μεξικόπερίπου 25.000Αυστρίαπερίπου 5.000–15.000Ουγγαρίαπερίπου 4.000–10.000Βουλγαρίαπερίπου 8.500Νορβηγίαπερίπου 5.000–8.000Δανίαπερίπου 4.000–8.000Ισπανίαπερίπου 1.500–5.000Πορτογαλίαπερίπου 1.000–2.000Λουξεμβούργοπερίπου 1.000–3.000Τσεχίαπερίπου 3.000Πολωνίαπερίπου 3.000–5.000Μολδαβίαπερίπου 3.000Αρμενίαπερίπου 3.000–6.000Ουζμπεκιστάνπερίπου 4.500Αίγυπτοςπερίπου 3.000–5.000Τουρκίαπερίπου 2.500–3.500 Ρωμιοί / ΈλληνεςΗνωμένα Αραβικά Εμιράταπερίπου 5.000–10.000Κατάρπερίπου 3.000Σαουδική Αραβίαπερίπου 1.300Ομάνπερίπου 1.500Λίβανοςπερίπου 1.500–2.500Νέα Ζηλανδίαπερίπου 4.500–5.000Βενεζουέλαπερίπου 3.000–6.000Εκουαδόρπερίπου 3.000Καμερούνπερίπου 1.200
Οι παραπάνω αριθμοί στηρίζονται σε συνδυασμό απογραφικών στοιχείων, στοιχείων υπηκοότητας, γεννημένων στην Ελλάδα και εκτιμήσεων ομογενειακών κοινοτήτων, όπως αποτυπώνονται σε διεθνείς καταγραφές της ελληνικής διασποράς.
Η διαφορά ανάμεσα στον «Έλληνα πολίτη» και τον «ομογενή»
Η εικόνα αλλάζει θεαματικά ανάλογα με τον ορισμό. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο στενός απογραφικός αριθμός των ατόμων που δηλώνουν ελληνική καταγωγή είναι κοντά στο 1,2 εκατομμύριο, αλλά οι ευρύτερες εκτιμήσεις της ομογένειας μιλούν για έως και 3 εκατομμύρια. Στην Αυστραλία, η απογραφή καταγράφει 424.750 ανθρώπους ελληνικής καταγωγής, αλλά οι ιστορικές και κοινοτικές εκτιμήσεις ανεβάζουν την ελληνοαυστραλιανή παρουσία πολύ ψηλότερα.
Αυτό συμβαίνει επειδή σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία υπάρχουν πλέον πολλές γενιές απογόνων Ελλήνων μεταναστών. Κάποιοι έχουν ελληνική υπηκοότητα, άλλοι όχι. Κάποιοι μιλούν ελληνικά, άλλοι όχι. Όμως εξακολουθούν να δηλώνουν ελληνική καταγωγή ή να συνδέονται με ελληνικές κοινότητες, εκκλησίες, συλλόγους και πολιτιστικούς φορείς.
Η Ευρώπη της νέας μετανάστευσης
Στην Ευρώπη, η ελληνική παρουσία ενισχύθηκε ξανά μετά την οικονομική κρίση. Η Γερμανία παραμένει η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εστία, με περίπου 320.000–370.000 Έλληνες ή ανθρώπους ελληνικού υπόβαθρου, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο κινείται στην περιοχή των 300.000–400.000, ειδικά αν συνυπολογιστούν Έλληνες και Ελληνοκύπριοι.
Σημαντικές κοινότητες υπάρχουν επίσης σε Βέλγιο, Ολλανδία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Ελβετία και Αυστρία. Πρόκειται πλέον όχι μόνο για παλαιά μεταναστευτικά κύματα, αλλά και για νέους επιστήμονες, εργαζόμενους, στελέχη επιχειρήσεων και ανθρώπους που έφυγαν την περίοδο της κρίσης.
Η ιστορική διασπορά της Ανατολής
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν οι Έλληνες της Μαύρης Θάλασσας, του Καυκάσου και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Ρωσία, Ουκρανία, Γεωργία, Καζακστάν, Αρμενία και Ουζμπεκιστάν φιλοξενούν ιστορικές ελληνικές κοινότητες, πολλές από τις οποίες συνδέονται με τον ποντιακό Ελληνισμό.
Στην Ουκρανία οι αριθμοί ήταν ιστορικά κοντά στις 90.000–100.000, αλλά ο πόλεμος έχει αλλάξει τα δεδομένα και καθιστά κάθε σημερινή εκτίμηση επισφαλή. Στη Ρωσία, τα στενά απογραφικά στοιχεία δίνουν περίπου 35.000, όμως οι ευρύτερες εκτιμήσεις για ελληνική καταγωγή είναι υψηλότερες.
Η εικόνα σε Αφρική, Μέση Ανατολή και Λατινική Αμερική
Στην Αφρική, η σημαντικότερη ελληνική παρουσία βρίσκεται στη Νότια Αφρική, όπου οι εκτιμήσεις ποικίλλουν έντονα: από περίπου 35.000 έως και 120.000, ανάλογα με το αν μετριούνται μόνο οι ενεργές κοινότητες ή και οι παλαιότερες γενιές. Η ιστορική ελληνική κοινότητα της Αιγύπτου, άλλοτε πολυπληθής και ισχυρή, σήμερα υπολογίζεται περίπου στις 3.000–5.000.
Στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, η ελληνική παρουσία είναι μικρότερη αλλά οικονομικά δραστήρια: Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ομάν, Λίβανος και Ισραήλ φιλοξενούν από λίγες εκατοντάδες έως αρκετές χιλιάδες Έλληνες.
Στη Λατινική Αμερική, σημαντικότερες εστίες είναι η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Χιλή, το Μεξικό και η Βενεζουέλα, με κοινότητες που συνδέονται κυρίως με παλαιότερα μεταναστευτικά κύματα.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο παγκόσμιος Ελληνισμός μπορεί να υπολογιστεί ως εξής:ΚατηγορίαΠληθυσμός περίπουΚάτοικοι Ελλάδας10,48 εκατομμύριαΈλληνες / ομογενείς εξωτερικού5 έως 7 εκατομμύριαΣυνολικός Ελληνισμός παγκοσμίωςπερίπου 15 έως 17 εκατομμύρια
Η Ελλάδα, επομένως, έχει μια πραγματική πληθυσμιακή βάση πολύ μεγαλύτερη από το εσωτερικό της μέγεθος. Δίπλα στην Ελλάδα των 10,48 εκατομμυρίων υπάρχει μια δεύτερη Ελλάδα, απλωμένη σε όλες τις ηπείρους: από τις ΗΠΑ και την Αυστραλία έως τη Γερμανία, τον Καναδά, τη Βρετανία, τη Νότια Αφρική, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή. Αυτή η διασπορά δεν είναι απλώς δημογραφικό μέγεθος. Είναι δίκτυο επιρροής, πολιτισμού, οικονομίας και εθνικής παρουσίας.
xrisimanea.com 