Πού αφήσατε τα κλειδιά σας; Πώς λεγόταν ο άνθρωπος που μόλις γνωρίσατε; Τέτοιες στιγμές αφηρημάδας είναι συνηθισμένες, ιδιαίτερα όταν είμαστε κουρασμένοι, αγχωμένοι ή προσπαθούμε να κάνουμε πολλά πράγματα… ταυτόχρονα.
Η λειτουργία της μνήμης μεταβάλλεται όσο μεγαλώνουμε, μπορεί όμως να ενισχυθεί μέσα από καθημερινές ασκήσεις και συνήθειες. Επιστήμονες και ειδικοί στην απομνημόνευση προτείνουν δέκα πρακτικούς τρόπους για να εξασκούμε το μυαλό μας.
1. Μην αναθέτετε τα πάντα στο κινητό
Οι επαφές, οι χάρτες και οι ψηφιακές λίστες μάς απαλλάσσουν από την ανάγκη να συγκρατούμε πληροφορίες. Αυτό είναι χρήσιμο, αλλά περιορίζει τις καθημερινές ευκαιρίες εξάσκησης της μνήμης.
Η εκπαιδεύτρια μνήμης Σάνια Αλάμ προτείνει μικρές δοκιμασίες: προσπαθήστε να θυμηθείτε τρία ή τέσσερα προϊόντα από τη λίστα του σούπερ μάρκετ, έναν τηλεφωνικό αριθμό ή μια γνώριμη διαδρομή χωρίς να συμβουλευτείτε αμέσως το κινητό σας.
2. Μάθετε κάτι που δεν γνωρίζετε
Μια ξένη γλώσσα, ένα μουσικό όργανο ή το σκάκι μπορούν να ενεργοποιήσουν τον εγκέφαλο, καθώς απαιτούν την απόκτηση και την ανάκληση νέων πληροφοριών.
Η καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ Μπάρμπαρα Σαχάκιαν επισημαίνει ότι ο εγκέφαλος διατηρεί την ικανότητα να προσαρμόζεται όσο μαθαίνουμε.
Μελέτες σε φοιτητές Ιατρικής και οδηγούς ταξί στο Λονδίνο έχουν καταγράψει μεταβολές στον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται στενά με τη μνήμη, κατά τη διάρκεια περιόδων εντατικής μάθησης.
Το μυστικό είναι να επιλέξετε μια δραστηριότητα που πραγματικά σας αρέσει, ώστε να μην την εγκαταλείψετε γρήγορα.
3. Βάλτε το διάβασμα στη ζωή σας
Όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο, καλούμαστε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη μιας ιστορίας, να συγκρατήσουμε πρόσωπα και γεγονότα και να διατηρήσουμε την προσοχή μας για αρκετή ώρα.
Το συστηματικό διάβασμα έχει συσχετιστεί με καλύτερη νοητική λειτουργία και μικρότερο κίνδυνο εξασθένησης της μνήμης σε μεγαλύτερες ηλικίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί από μόνο του να αποτρέψει την άνοια, αποτελεί όμως μια ευχάριστη μορφή πνευματικής άσκησης.
Δεν χρειάζεται να επιλέξετε κάτι δύσκολο. Ένα μυθιστόρημα, μια βιογραφία ή ένα βιβλίο σχετικό με κάποιο αγαπημένο σας ενδιαφέρον είναι αρκετό.
4. Ξεχάστε το multitasking
Για να αποθηκεύσει ο εγκέφαλος μια πληροφορία, πρέπει πρώτα να την προσέξει. Όταν διαβάζουμε ενώ παράλληλα ελέγχουμε μηνύματα και ειδοποιήσεις, είναι πολύ πιο δύσκολο να συγκρατήσουμε όσα βλέπουμε.
Η Σαχάκιαν συμβουλεύει να απομακρύνουμε το τηλέφωνο όταν μελετάμε ή επιχειρούμε να μάθουμε κάτι. Ακόμη και η απλή παρουσία του κινητού δίπλα μας μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή απόσπασης.
5. Χτίστε ένα «παλάτι μνήμης»
Η συγκεκριμένη μέθοδος χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα και βασίζεται στη σύνδεση πληροφοριών με σημεία ενός οικείου χώρου.
Η Κέιτι Κέρμοντ, η οποία έχει διακριθεί σε διεθνείς διαγωνισμούς μνήμης, προτείνει να τοποθετούμε νοερά όσα θέλουμε να θυμηθούμε σε διαφορετικά μέρη του σπιτιού μας.
Εάν, για παράδειγμα, θέλετε να αγοράσετε ψωμί, γάλα και ντομάτες, φανταστείτε ένα τεράστιο καρβέλι στην είσοδο, ένα μπουκάλι γάλα στον διάδρομο και μια ντομάτα πάνω στον καναπέ.
Στο κατάστημα, κάντε μια νοερή περιήγηση στο σπίτι. Η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης για την προετοιμασία μιας ομιλίας ή παρουσίασης.
6. Κάντε τους αριθμούς εικόνες
Οι αριθμοί και οι ημερομηνίες είναι δυσκολότερο να απομνημονευτούν επειδή συχνά δεν συνδέονται με κάτι οικείο.
Μπορείτε να μετατρέψετε κάθε αριθμό ή μήνα σε μια χαρακτηριστική εικόνα. Ο Οκτώβριος, για παράδειγμα, μπορεί να γίνει μια κολοκύθα και το ψηφίο δύο ένας κύκνος, λόγω του σχήματός του.
Όσο πιο υπερβολική, αστεία ή παράξενη είναι η νοητική εικόνα, τόσο πιθανότερο είναι να τη θυμηθείτε. Εναλλακτικά, εντάξτε τις πληροφορίες σε μια σύντομη και ασυνήθιστη ιστορία.
7. Χρησιμοποιήστε ακρωνύμια και κάρτες
Η συνεχής επανάληψη του ίδιου κειμένου δεν αποτελεί πάντοτε τον αποτελεσματικότερο τρόπο μάθησης.
Ο ψυχολόγος Μάικλ Γκρούνεμπεργκ προτείνει τη δημιουργία ακρωνυμίων από τα αρχικά των λέξεων που πρέπει να απομνημονεύσουμε. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε νοητικούς χάρτες, τοποθετώντας το βασικό θέμα στο κέντρο και συνδέοντας γύρω του τις επιμέρους πληροφορίες.
Χρήσιμες είναι και οι κάρτες με μια ερώτηση στη μία πλευρά και την απάντηση στην άλλη, ιδιαίτερα για την εκμάθηση λεξιλογίου ή την προετοιμασία εξετάσεων.
8. Μοιράστε τη μελέτη σε περισσότερες ημέρες
Το ολονύχτιο διάβασμα μπορεί να βοηθήσει κάποιον να συγκρατήσει πληροφορίες προσωρινά, αλλά μεγάλο μέρος τους είναι πιθανό να ξεχαστεί σύντομα.
Πιο αποτελεσματική θεωρείται η διαλειμματική επανάληψη: επιστρέφουμε στο υλικό την επόμενη ημέρα, έπειτα από μερικές ημέρες και ξανά ύστερα από μία εβδομάδα.
Καθώς η γνώση σταθεροποιείται, τα διαστήματα ανάμεσα στις επαναλήψεις μπορούν να μεγαλώνουν.
9. Οι υπενθυμίσεις δεν είναι «κλέψιμο»
Η καλή μνήμη δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποθηκεύουμε κάθε υποχρέωση αποκλειστικά στο μυαλό μας.
Ο Γκρούνεμπεργκ, σε ηλικία 86 ετών, εξακολουθεί να σημειώνει τα ραντεβού του. Ακόμη και η Κέρμοντ, παρά τις επιτυχίες της στους διαγωνισμούς απομνημόνευσης, χρησιμοποιεί ξυπνητήρια για τις καθημερινές υποχρεώσεις της.
Οι υπενθυμίσεις μάς επιτρέπουν να χρησιμοποιούμε τη μνήμη μας για όσα έχουν πραγματική σημασία, χωρίς να τη φορτώνουμε με κάθε μικρή εκκρεμότητα.
10. Δώστε προτεραιότητα στον ύπνο
Ο ύπνος είναι καθοριστικός για την επεξεργασία και τη σταθεροποίηση των νέων πληροφοριών. Κατά τη διάρκειά του, ο εγκέφαλος οργανώνει όσα μάθαμε και διευκολύνει τη μελλοντική ανάκλησή τους.
Η Σαχάκιαν επιδιώκει να κοιμάται τουλάχιστον επτά ώρες κάθε βράδυ και συμβουλεύει μαθητές και φοιτητές να αποφεύγουν το ξενύχτι πριν από τις εξετάσεις.
Η έλλειψη ύπνου επηρεάζει τόσο τη συγκέντρωση όσο και την απομνημόνευση. Όταν υπάρχει δυνατότητα, ένας σύντομος μεσημεριανός ύπνος μπορεί επίσης να βοηθήσει, ειδικά σε περιόδους έντονης μάθησης.
