- Ο ψυχοθεραπευτής Βίκτορ Γιάλομ, γιος του διακεκριμένου Ιρβιν Γιάλομ, έθεσε τέρμα στη ζωή του στο σπίτι του στην Καλιφόρνια σε ηλικία 66 ετών.
- Ο θάνατός του, που συνέβη στις 26 Φεβρουαρίου 2024, ανακοινώθηκε δημόσια από τον αδελφό του, Μπεν Γιάλομ, τέσσερις μήνες αργότερα μέσω κοινωνικών δικτύων.
- Ο εκλιπών αντιμετώπιζε επί μακρόν ψυχικές νόσους, οι οποίες επανεμφανίστηκαν με σφοδρότητα κατά το τελευταίο έτος της ζωής του.
- Ο Βίκτορ Γιάλομ υπήρξε ιδρυτής της πλατφόρμας psychotherapy.net και είχε αναπτύξει τη δική του προσέγγιση στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία.
- Η οικογένεια του αυτόχειρα απέρριψε τις απόψεις που συνδέουν την αυτοκτονία του με την αποτυχία της ψυχοθεραπευτικής επιστήμης ως μέσο θεραπείας.
Η περίπτωση του Βίκτορ Γιάλομ είναι τόσο απίθανα αλλόκοτη, ώστε θα μπορούσε να έχει επινοηθεί από τον πατέρα του. Σαν μία ακόμη ιστορία μεταξύ ιστορικής αλήθειας και μυθοπλασίας, από εκείνες που τόσο αριστοτεχνικά έχει συνθέσει στα βιβλία του ο εξαίσιος, πασίγνωστος ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας Ιρβιν Γιάλομ. Και είναι στ’ αλήθεια αλλόκοτη, καταρχάς διότι ο Βίκτορ ήταν κι αυτός ψυχοθεραπευτής. Ο οποίος λάτρευε την επιστήμη του και εργάστηκε σε όλη του τη ζωή για να ανοίξει νέους δρόμους στη θεραπευτική μεθοδολογία, προτού όμως της καταφέρει ένα σχεδόν συντριπτικό πλήγμα – με την αυτοκτονία του.
Ψυχικά αδιέξοδα
Υπήρξε, λοιπόν, ο Βίκτορ Γιάλομ ένας ψυχοθεραπευτής που αυτοκτονεί, ανατινάζοντας διαμιάς με την έσχατη των επιλογών του μία από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις της ίασης: την πίστη στη δυνατότητα της θεραπείας, άρα και την εμπιστοσύνη του θεραπευόμενου στον γιατρό του.
Αλλά τα παράδοξα σε σχέση με τον Βίκτορ Γιάλομ δεν εξαντλούνται στο μείζον, δηλαδή στο πώς εγκατέλειψε την προσπάθεια να άρει τα ψυχικά του αδιέξοδα με τα ίδια εργαλεία που είχε χρησιμοποιήσει αμέτρητες φορές στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του ως ψυχοθεραπευτή και σε δεκάδες ανθρώπους που προσέτρεξαν σε αυτόν για να βοηθηθούν. Ενα άλλο, εξίσου ασυνήθιστο στοιχείο της υπόθεσης, αφορά την υπαρξιακή «σχολή» της ψυχοθεραπείας και ακόμη πιο συγκεκριμένα το αρχέτυπο του «τραυματία ή πληγωμένου θεραπευτή». Και είναι ακριβώς ο Ιρβιν Γιάλομ, ο γονέας του Βίκτορ, αυτός που επανεφηύρε την υπαρξιακή ψυχοθεραπεία – ή αλλιώς τη θεραπεία με βάση την ενσυναίσθηση εκ μέρους του θεραπευτή, ο οποίος μετατρέπει τα προσωπικά, τραυματικά βιώματά του σε εργαλεία καλύτερης κατανόησης του ασθενούς του.
Ο πατέρας του αυτόχειρα, Ιρβιν, 95 χρόνων σήμερα, είναι ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή ψυχοθεραπευτές
Ο Ιρβιν Γιάλομ μιλούσε πολύ συχνά, σχεδόν κήρυττε σαν ιεραπόστολος υπέρ του μοντέλου του «πληγωμένου θεραπευτή», επαινώντας την ευεργετική δύναμή του. Να όμως που ο πρύτανης της εν λόγω προσέγγισης δεν κατάφερε να αποτρέψει τον πρόωρο χαμό ενός άλλου πληγωμένου θεραπευτή, ο οποίος μάλιστα δεν ήταν κάποιος άγνωστος, αλλά το ίδιο του το παιδί.
Ασφαλώς, ο Ιρβιν Γιάλομ, 95 ετών σήμερα, πασχίζει με όλες του τις δυνάμεις να συγκρατήσει τις αναμνήσεις του, προτού παρασυρθούν από τον χείμαρρο της άνοιας που τον πολιορκεί. Συνεπώς, δεν είναι πια σε θέση να βοηθήσει τον εαυτό του, πόσο μάλλον οποιονδήποτε άλλον.
Τα ερωτηματικά
Ο Βίκτορ Γιάλομ ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά του Ιρβιν Γιάλομ, μιας από τις πιο σημαντικές και παγκοσμίως αναγνωρίσιμες προσωπικότητες των ανθρωπιστικών επιστημών ευρύτερα, θα έλεγε κανείς από καταβολής της ψυχανάλυσης/ψυχοθεραπείας. Πιθανώς ο Γιάλομ να δικαιούται μία θέση στο πάνθεον της επιστήμης του, δίπλα στον Ζίγκμουντ Φρόιντ, τον Καρλ Γιουνγκ, τον Βίλχελμ Ράιχ και τον Ζακ Λακάν. Και όχι επειδή η πολυπραγμοσύνη, το πολύπλευρο χάρισμά του ως διανοητή και δημιουργού τον αφομοίωσε στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα, αλλά κυρίως επειδή το αμιγώς θεωρητικό, επιστημονικό έργο του Ιρβιν Γιάλομ θεωρείται εφάμιλλο, αν όχι ανώτερο, από τα μπεστ σέλερ «ημι-μυθιστορήματά» του και τα υπόλοιπα, μαζικής απεύθυνσης συγγράμματά του.
Επομένως, μια πρώτη σκέψη για τη μυστηριώδη αυτοχειρία του Βίκτορ οδηγεί αναπόφευκτα στο συντριπτικό βάρος της πατρικής σκιάς: Μήπως δεν άντεξε τη διαρκή σύγκριση και τον διαρκή πλην άνισο ανταγωνισμό με τον πατέρα του, δεδομένου ότι, ενώ ο Βίκτορ είχε κατακτήσει την οικουμενική καταξίωση χάρη στην πρωτότυπη συμβολή του στην ψυχοθεραπεία μέσω της πλατφόρμας psychiatry.net, ήταν εκ προοιμίου καταδικασμένος να παραμείνει γνωστός ως «γιος του Ιρβιν Γιάλομ» και όχι ως ένας αυτάρκης, αυτόνομος και ανεξάρτητος επιστήμονας, με τη δική του ξεχωριστή αξία.
Ο Βίκτορ Γιάλομ τερμάτισε τη ζωή του στο σπίτι του, στο Σαν Ανσέλμο της Καλιφόρνιας, σε ηλικία 66 ετών
Ωστόσο, δεν θα πρέπει να προτρέχει κανείς, υιοθετώντας διαισθητικές ερμηνείες εκ του προχείρου. Αν μη τι άλλο, διότι, όπως αποκάλυψε ο μικρότερος αδελφός του, ο Μπεν Γιάλομ, ο Βίκτορ έδινε μάχη επί μακρών με κάποια, μέχρι στιγμής αδιευκρίνιστη, ψυχο-πνευματική πάθηση.
Μήπως τότε ο Βίκτορ κατέληξε να αυτοχειριαστεί έχοντας φτάσει στον απώτατο βυθό της απόγνωσης από έναν συνδυασμό της προσωπικής του ασθένειας με το συσσωρευμένο βάρος που επωμιζόταν για όσα χρόνια ασκούσε το λειτούργημα του ψυχοθεραπευτή;
Μια και, όσο και αν οι ψυχοθεραπευτές εκπαιδεύονται συστηματικά στο να απομονώνουν από την προσωπική τους ζωή τα προβλήματα των ασθενών τους, η φόρτιση είναι πρακτικώς αδύνατη να εξουδετερωθεί πλήρως.
Επιπλέον, δε, για έναν θιασώτη της υπαρξιακής προσέγγισης στην ψυχοθεραπεία (όπως ήταν ο Βίκτορ, ο οποίος ακολούθησε την ίδια κατεύθυνση με τον πατέρα του σε αυτόν τον τομέα), ο ασθενής αντιμετωπίζεται σαν συνοδοιπόρος.
Ψάχνοντας από κοινού, σχεδόν επί ίσοις όροις με τον θεραπευτή του, την έξοδο από τα φαινομενικά αδιαπέραστα σκότη της νοσηρότητας.
Ανακαλύπτοντας δυστυχία
«Ολοι μας -μη εξαιρουμένων των ψυχοθεραπευτών αλλά και των ασθενών- μοιραζόμαστε το ίδιο πεπρωμένο: Να βιώσουμε, όχι μόνο τις χαρές της ζωής, αλλά και το αναπόφευκτο σκοτάδι του βίου. Δηλαδή την απογοήτευση, το γήρας, την αρρώστια, την απομόνωση, την απουσία νοήματος, τις οδυνηρές επιλογές και, εντέλει, τον θάνατο». Αυτά γράφει ο Ιρβιν Γιάλομ στο βιβλίο του «Το δώρο της ψυχοθεραπείας» (εκδ. Αγρα) και συγκεκριμένα στο 3ο κεφάλαιο, το οποίο και τιτλοφορείται ως «Θεραπευτής και ασθενής σαν συνταξιδιώτες». Στην ίδια ενότητα, ο Ιρβιν εξηγεί ότι μαζί με την πρώτη σύζυγό του -και μητέρα των τεσσάρων τέκνων τους-, τη Μέριλιν, έπαιζαν ένα παιχνίδι:
Προσπαθούσαν να προσκαλούν στο σπίτι τους ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα. Και ενώ τα κατάφερναν να συναρμολογούν καινούριες συντροφιές από άτομα που μέχρι τότε δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους αλλά είχαν τις ίδιες ιδιότητες, επιστημονικές, επαγγελματικές κ.λπ., το ζεύγος Γιάλομ αποτύγχανε συστηματικά να επαναλάβει την επιτυχία του με όσους ο Ιρβιν και η Μέριλιν πίστευαν πως είναι ευτυχισμένοι και χαρούμενοι. «Πάντοτε ανακαλύπταμε ότι ο ένας ή ο άλλος από τους υποψήφιους καλεσμένους μας είχε πληγεί από κάποιας μορφής δυστυχία – είτε ο ίδιος, είτε κάποιο από τα αγαπημένα πρόσωπά του, ο/η σύζυγος, τα παιδιά τους κ.ο.κ.», επισημαίνει ο Ιρβιν Γιάλομ.
Για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «αυτή η τραγική αλλά ρεαλιστική άποψη για τη ζωή επηρέασε τη σχέση μου με όσους προσέτρεξαν σε εμένα για βοήθεια. Τους οποίους προτιμούσα να βλέπω σαν συνταξιδιώτες, έναν όρο που καταργεί τη διάκριση ανάμεσα σε “αυτούς” (τους πάσχοντες), από “εμάς” (τους θεραπευτές). Στη διάρκεια της καριέρας μου, συνειδητοποίησα τελικά ότι η ιδέα της συναισθηματικής ανοσίας του θεραπευτή είναι ένας μύθος. Μαζί προχωράμε στη θεραπευτική διαδικασία. Δεν υπάρχει ούτε ένας ψυχοθεραπευτής και ούτε ένας άνθρωπος, γενικότερα, που να έχει ανοσία στις εγγενείς τραγωδίες της ύπαρξής μας».
Ετσι, λοιπόν, ο Ιρβιν Γιάλομ ενστερνίζεται την ιδέα του Καρλ Γιουνγκ, περί του «πληγωμένου θεραπευτή». Ο ίδιος, μάλιστα, είχε φτάσει στο σημείο να διατυπώσει το αξίωμα ότι «μόνο όποιος έχει υποφέρει μπορεί να βοηθήσει πραγματικά κάποιον που υποφέρει». Το ζήτημα που ανακύπτει εν προκειμένω, όμως, είναι αν και ο Βίκτορ Γιάλομ είχε υποφέρει, πόσο πολύ και από τι είδους ψυχικό τραύμα. Κι εδώ εντοπίζεται άλλο ένα αίνιγμα, όχι μόνο σε συνάρτηση με τον προσωπικό βίο του αυτόχειρα, αλλά και στη σχέση του με τον πατέρα του.
Το μυστικό
Ο Βίκτορ Γιάλομ απεβίωσε στις 26 Φεβρουαρίου του 2026. Κατά έναν παράξενο τρόπο, όμως, ο θάνατός του σχεδόν συγκαλύφθηκε – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη δημοσιότητα, προφανώς επειδή αυτό επέλεξε η οικογένειά του. Και μόλις στις 29 Ιουνίου, δηλαδή 4 μήνες αργότερα, ο Μπεν Γιάλομ έκανε μέσω Facebook μία μεταχρονολογημένη αναγγελία του θλιβερού συμβάντος. Ως εξής: «Με βαθιά θλίψη ανακοινώνω τον θάνατο του γιου του Ιρβιν Γιάλομ και αδελφού μου Βίκτορ Γιάλομ. Ενα εξαιρετικά λυπηρό γεγονός για την οικογένειά μας, αλλά και μια απώλεια για όλη την ευρύτερη κοινότητα, όλους όσοι γνώριζαν τον Βίκτορ μέσα από το έργο του στο psychotherapy.net. Ο Βίκτορ υπήρξε οραματιστής, μια καλλιτεχνική φύση και ένας εύθυμος τύπος. Σε διάφορες φάσεις της ζωής του βρέθηκε να παλεύει με ψυχικές νόσους. Τα προηγούμενα 30 χρόνια ήταν εξαιρετικά θετικά και επιτυχημένα για εκείνον, δυστυχώς, όμως, η ασθένεια του επιτέθηκε ξανά στο τελευταίο έτος της ζωής του. Εντέλει τον Φεβρουάριο έθεσε τέρμα στη ζωή του. Μας λείπει υπερβολικά».
Μετά από μερικές ημέρες, ο Μπεν Γιάλομ ανέπτυξε κάπως πιο αναλυτικά ορισμένες σκέψεις του, εξόχως σημαντικές για να κατανοήσει κάποιος, παρά τη φειδώ στα καθέκαστα και τις λεπτομέρειες περί της ασθένειας του εκλιπόντος, τις πραγματικές επιπτώσεις από την αυτοκτονία ενός ψυχοθεραπευτή.
Στο δεύτερο σημείωμά του, ο αδελφός του Βίκτορ εστίασε στην τάση πολλών να καταλογίζουν στην ψυχοθεραπεία την ευθύνη της αυτοκτονίας. Μια άποψη που κατά τον Μπεν Γιάλομ είναι άδικη, άτοπη και παράλογη: «Για ορισμένους, το γεγονός ότι ένας έμπειρος θεραπευτής επέλεξε να αφαιρέσει την ίδια του τη ζωή φαίνεται να αποτελεί λόγο καταδίκης της ψυχοθεραπείας συλλήβδην. Ωστόσο, αυτή η οπτική για μένα δεν έχει νόημα. Δεν μπορεί να απορρίπτουμε την Ιατρική όταν ένας γιατρός πεθαίνει από μια ασθένεια. Ούτε διακόπτουμε την επιστημονική έρευνα επειδή δεν έχουμε ακόμη όλες τις απαντήσεις που αναζητούμε. Ασφαλώς είναι ανησυχητικό -ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την Ιατρική- το γεγονός ότι το πλήρες φάσμα των διαθέσιμων θεραπειών δεν κατάφερε να ανακουφίσει τον αδελφό μου. Αυτή η συνειδητοποίηση με έχει συγκλονίσει βαθιά, καθώς δείχνει ότι όλα τα εργαλεία και όλες μας οι δεξιότητες ενδέχεται να μην είναι πάντα επαρκή».
Ενας άνθρωπος-ορχήστρα
Ο Βίκτορ Γιάλομ τερμάτισε τη ζωή του στο σπίτι του, στο Σαν Ανσέλμο της Καλιφόρνιας, σε ηλικία 66 ετών και μερικών μηνών. Από την παιδική του ηλικία είχε φανεί ότι ήταν προικισμένος με ένα ανήσυχο, δημιουργικό πνεύμα. Ηδη από την εφηβεία του έδινε παραστάσεις ως ταχυδακτυλουργός, είχε επινοήσει μια μέθοδο επισκευής δίσκων βινυλίου, ενώ αργότερα ανέλαβε να αποκαταστήσει μονοπάτια πεζοπορίας στο Bay Area της Καλιφόρνιας. Εντέλει, θέλησε να βαδίσει στα χνάρια του διάσημου πατέρα του και αφού έκανε διδακτορικό στην Ψυχολογία, ίδρυσε τον κόμβο psychotherapy.net.
Στην αρχή ήταν απλώς μια προσπάθεια να καταγραφεί σε βίντεο η μέθοδος ενός από τους μέντορές του, του καθηγητή Ψυχολογίας Τζέιμς Μπούγκενταλ, στην πορεία όμως το αντικείμενο της πλατφόρμας εμπλουτίστηκε με σεμιναριακό υλικό από διαπρεπείς ψυχοθεραπευτές. Το οποίο εμπορευόταν ο Βίκτορ Γιάλομ, υπό μορφήν βιντεοκασετών VHS, τις οποίες ετοίμαζε και διακινούσε αυτοπροσώπως – φυσικά προτού περάσει στο DVD και τελικά στην online διάθεση των μαγνητοσκοπημένων συνεδριών. Ως επιστήμων, ο Βίκτορ Γιάλομ ανέπτυσσε τη δική του προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία, εξελίσσοντας τη θεωρία της υπαρξιακής κατεύθυνσης του πατέρα του, δίνοντας έμφαση στην παρατήρηση και την προσπάθεια επίλυσης συγκεκριμένων προβλημάτων αντί της ατέρμονης ανασκαφής στα παιδικά βιώματα του ασθενούς. Παράλληλα, ο Βίκτορ σκίτσαρε γελοιογραφίες, συνήθως με σκηνικό το γραφείο ενός ψυχαναλυτή, ζωγράφιζε πίνακες, σμίλευε διάφορα καλλιτεχνήματα στο ξύλο και στο γκαράζ-εργαστήριό του φιλοτεχνούσε μοντέρνα μεταλλικά γλυπτά, έπαιζε σαξόφωνο, ήταν δεινός σκακιστής και λάτρης του πινγκ πονγκ.
Η οικογένεια
Υπήρξε ένας άνθρωπος πρόσχαρος, δραστήριος, ο οποίος έχαιρε πάνδημης εκτίμησης, τόσο ως χαρακτήρας όσο και ως λειτουργός ψυχικής υγείας, με πλούσιο θεραπευτικό και διδακτικό έργο. Είχε παντρευτεί δύο φορές και άφησε πίσω του δύο παιδιά. Τα οποία, πιθανότατα, θα αναρωτιούνται, όπως και οποιοσδήποτε άλλος εγκύψει στην ιδιότυπη περίπτωσή του, εάν και κατά πόσο το φορτίο που κλήθηκε να διαχειριστεί ως εξομολογητής και ιατρός ταλαιπωρημένων ψυχών, αλλά και από τη βαριά πατρική κληρονομιά, εφόσον και ο Ιρβιν έφερε τραύματα από τη δική του παιδική ηλικία, επιτάχυναν ή όχι την πορεία του Βίκτορ Γιάλομ προς την αυτοκαταστροφή.
xrisimanea.com 